Levensmoeheid bij bejaarden… verdient onze aandacht

Naar aanleiding van een colloquim van de hogeschool PXL schreven wij een vrije tribune in het Belang van Limburg waarin wij bijzondere aandacht vragen voor levensmoeheid. Ten gronde gaat hier een appel uit naar de samenleving.

 

De grote belangstelling voor het recente PXL-congres omtrent ‘euthanasie in woon- en zorgcentra’ laat vermoeden dat het thema leeft. Het groeiend besef van ouderen dat zij zelf kunnen beslissen over de zorg bij hun levenseinde doet het aantal euthanasievragen zeer licht stijgen (367 euthanasieacten op een totaal van 1807 werden in 2013 uitgevoerd in een woonzorgcentrum).
Bijzonder is het groeiende belang van polypathologie als grond voor de aanvraag. Het gelijktijdig voorkomen van chronische ouderdomskwalen maakt de hoogbejaarde kwetsbaar. De hierdoor onstane beperkte zelfredzaamheid leidt tot groeiende afhankelijkheid. Daarnaast kunnen zich ook specifieke live-events voordoen zoals het verlies van een partner. Voor sommigen leidt deze clustering van feiten tot een existentiële crisis: ‘zo wil ik niet verder’. Hun draagkracht is zodanig, al dan niet tijdelijk, aangetast dat zij werkelijk ‘lijden aan het leven’. Uitspraken als ‘zij mogen mij komen halen’ of ‘het leven heeft mij niets meer te bieden’ geven aan dat de zin van het leven sterk is afgenomen.
Het is belangrijk dat het zorgteam hiervoor gevoelig is, niet omdat het hier om een effectieve doodswens gaat – wat slechts uitzondelijk het geval is – wel omdat deze levensvragen aandacht verdienen. Goede zorg is immers deze waar bewoners zich in hun gehavend bestaan omringd weten door empathische zorgverleners. Hoe belangrijk ook de aandacht is voor psychosociale en relationele opvang, er zijn grenzen in de heelkracht. Waar bewoners zinloosheid, verlies van controle en vitaliteit ervaren kan machteloosheid soms het deel zijn van zorgverleners.
Er is vandaag ongetwijfeld nog steeds een groot draagvlak voor ondersteuning van ouderen, toch blijkt de intergenerationele solidariteit wereldwijd onder druk te staan. De voorbeelden zijn legio: de Japanse minister van financiën die, verwijzend naar de hoge kost van de vergrijzing, de oldest old oproept na te denken over een zelf geïntiteerd levenseinde, de gezaghebbende Engelse gezondheidsfilosoof Warnock die voor personen met dementie de ‘duty to die’ bepleit, de Amerikaanse ethicus Callahan die leeftijdsgerichte discriminatie voorstaat bij gezondheidszorgen omdat ouderen ‘hun fair deel’ hebben gehad. In Vlaanderen is er de recente V.U.B. studie over solidariteit waarbij de Vlaming ondubbelzinnig duidelijk is: indien er bespaard moet worden in de gezondheidszorg dan verwijst men naar hoogbejaarden.
Ieder voor zich, en in eerste instantie degene die vandaag zorgvrij leven, moet de vraag beantwoorden welke solidariteit men wenst op het ogenblik van een gezegende leeftijd of op het moment dat het noodlot toeslaat. Ook het publieke debat moet hier gevoerd worden omdat er op dit vlak een paradox is. Aan de ene zijde worden zeer aanzienlijke middelen gespendeerd aan gezondheidszorg voor hoogbejaarden . Er kunnen zelfs, vanuit het voorkomen van therapeutische hardnekkigheid, kritische vragen gesteld worden of elk medisch handelen zinvol is. Aan de andere zijde zetten wij nauwelijks in op de hier gestelde problematiek van ‘lijden aan het leven’. Een verdere uitbreiding van euthanasie, die vandaag via de weg van polypathologie insluipt en zelfs realiteit is, lijkt ons alvast niet het antwoord te zijn.
Ten gronde moet onze samenleving, die aan de vooravond staat van een sterke vergrijzingsgolf, zich bezinnen over de plaats van hoogbejaarden. Het contrast tussen het ideaalbeeld van de mens in onze westerse cultuur als de fysiek aantrekkelijke, verbaal intelligente mens en het gerimpelde bestaan waar fysieke ontluistering toeslaat is groot. Wij moeten daarom in het reine komen met de wetenschap dat alle leven in een cirkel staat van groei en ontplooiing maar ook van begrenzing en eindigheid.

Abrahams johan



Categorieën:Beleidsnieuws, Hasselt, Riemst, Tongeren, Uncategorized, Vzw

Tags: ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: